Beschrijving Groenmarkt 78-80

De monumentale zandstenen voorzetgevel lijkt op die van andere panden in de binnenstad van architect H.A. Reus. Al enige tijd twijfelden de bewoners eraan of deze gevel echt van diens hand was. Ten eerste ontbrak de signering en ten tweede is de stijl anders. Uit tekeningen in het archief van Bouw- en Woningtoezicht bleek dat Carel Tenenti in 1916 de gevel en de entree van het gebouw heeft ontworpen. Tenenti, van Italiaanse afkomst en wonend aan de Steegoversloot, heeft in Dordrecht o.a. het CBK in sierlijke Jugendstil-stijl en het dubbele woonhuis Buiten Walevest 5-6 in een strengere stijl gebouwd. Zijn ontwerp voor Groenmarkt 78-80 (oorspronkelijk 68-70) houdt het midden tussen beide stijlen. De Rijksdienst voor de Monumentenzorg, die het pand in september 2001 aanwees als rijksmonument, kwalificeerde de bouwstijl als ’Um 1800'-stijl.

 

Gevel

De monumentale gevel van zandsteen met een breedte van 11.10 m. en een hoogte van 12.50 m. wordt pregnant geleed door middel van vier omhoogstrevende pilasters in twee brede traveeën en een smaller travee aan de rechterkant, waarin zich de voordeur bevindt. Het strakke ritme van horizontale en verticale lijnen wordt verlevendigd door de erkervorm van de grote ramen op de begane grond en eerste verdieping. Vanaf de voordeur wordt de blik omhoog getrokken via het smalle raam op de eerste verdieping naar het gelijkmatige patroon van de kleine ramen op de tweede verdieping met daarboven de tegen de lucht afstekende golvende kroonlijst. De pilaster aan de linkerkant van de gevel vormt een duidelijke afsluiting en brengt ons terug op de begane grond.

In het smalle travee aan de rechterkant bevindt zich de ingangspartij met dubbele paneeldeuren waarin kleine kijkraampjes met smeedijzeren sierroosters ervoor. De zandstenen latei boven de deuren vormt de basis van een halfcirkelvormig raam, dat beschermd wordt door een straalvormig smeedijzeren rooster. Dit raam wordt omsloten door een zich van de twee pilasters aan weerszijden van de deurpartij in verzet afsplitsende rondboog, geaccentueerd door de voegen van de wigvormige zandstenen dekplaten. Midden boven de deur is een sluitsteen geplaatst waarin staat gegrift 'Opger. 1882'.

De pilasters tussen de raampartijen lopen van de begane grond tot de tweede verdieping. Hierin zijn tot de eerste verdieping bladmotieven gegrift. Met een schelpmotief wordt deze decoratie afgesloten. Vanaf de raamdorpellijst van de tweede verdieping is een staartklok-achtig element aangebracht dat de aanzet vormt tot een verdikking van de pilasters. Deze zogenaamde lisenen monden via twee niervormige reliëfs uit in gestyleerde mannenkoppen met daarboven een klokvormige afdekking versierd met een rozet. Daartussen de golvende kroonlijst waarvan de toppen gedecoreerd zijn met twee rozetten. Aan weerszijden van de deur zijn onder het schelpmotief twee wapens ingegrift: links een Engels wapen met een harp en drie liggende leeuwen onder en drie liggende leeuwen en een staande leeuw boven, rechts een simpel vierkant kruis.     
 
Interieur
De voorzetgevel was nodig omdat het smalle huis aan de kant van de Visbrug, toen nr. 68 en oorspronkelijk een bakkerij, in 1916 bij het bredere kantoorpand op nr. 70 getrokken werd. Tevens werden de hal en de gang aangepast aan de voorname nieuwe gevel. De wanden en de loketten werden bekleed met marmer, de plafonds gedecoreerd met geornamenteerd stucwerk. Een decoratieve wenteltrap met smeedijzeren ornamenten werd ontworpen voor het verbinden van de drie verdiepingen in het nieuwe kantoor. Al deze elementen zijn nog aanwezig.
Een gevolg van de doorbraak van de twee panden was dat de in 1906 aangebrachte eikenhouten betimmering met Art Nouveau-versieringen voor een groot deel verloren ging. Het bijzondere interieurontwerp van architect Anthonie Ek uit dat jaar is nog wel te bewonderen in de intact gebleven directiekamer met eikenhouten lambrizering, deuren en plafond en met het originele hang- en sluitwerk van koper waarin dezelfde ornamentiek is terug te vinden als in het houtwerk. Ook de nog steeds aanwezige grote kluis van Lips werd in 1906 geplaatst.
 
 

Eigenaren

De verbouwingen werden uitgevoerd in opdracht van J.J. Vriesendorp van Renesse, eigenaar van Assurantiekantoor Boonen en Vriesendorp dat kantoor hield in het gebouw. Op een foto van fotograaf Tollens uit ca. 1918 is te zien dat ook het British Vice-Consulate en het Italiaans consulaat in het gebouw gevestigd waren, wat mogelijk een verklaring geeft voor de wapens naast de deur. In 1936 is er sprake van de N.V. Dordrechtsche Hypotheekbank als eigenaar. (Oudere Dordtenaren spreken van 'de bank van lening'). In 1961 gaf het accountantskantoor Moret en Starke opdracht tot een verbouwing van het interieur. Waarschijnlijk huurden zij het pand van de N.V. Dordrechtsche Hypotheekbank, want in 1973 kocht de huidige eigenaar, M.J. Schaeffer, het van deze bank. Schaeffer vestigde zijn Bouwkundig Adviesburo in het pand. Eind 1999 verhuisde het inmiddels verkochte adviesbureau naar Sterrenburg.
 
 
Overzicht bewonersgeschiedenis
 

1906-1935 Assurantiekantoor Boonen & Vriesendorp (opgericht in 1882)

1935-1936 Brandverzekeringsmij “De Holland” van 1859. Directeur Karel Lotsy

1936-1953 “Dordrechtse Hypotheekbank”

1953-1962 “Dordrechtse Hypotheekbank” (1e verdieping)

Advocatenkantoor Aalders, Van den Steenhoven en Bijleveld (begane grond)

1962-1971 Accountantskantoor Moret & Starke

1971-1972 Polder “De Dordtse Waard”

1973-2000 Bouwkundig Adviesbureau Ing. M.J. Schaeffer B.V.

2000-heden Schaeffer Galerie

===========================================================